Mantelzorgwoning regels 2026: vergunning, eisen & voorwaarden

Wilt u een mantelzorgwoning plaatsen of bouwen? Dan krijgt u te maken met specifieke regels. Sinds de invoering van de Omgevingswet in januari 2024 hebben gemeenten meer eigen regie gekregen over de regelgeving rondom mantelzorgwoningen. Dat betekent dat de regels per gemeente kunnen verschillen en dat u altijd even bij uw eigen gemeente moet nagaan wat er lokaal geldt.

In deze gids zetten wij alles helder op een rij: wanneer een mantelzorgwoning vergunningsvrij is, welke eisen en voorwaarden er gelden, wat de regels zijn voor een pre-mantelzorgwoning, en wanneer u toch een vergunning nodig heeft. Met meer dan 15 jaar bouwervaring en tientallen gerealiseerde mantelzorgwoningen helpt Concuro u door dit hele traject heen. Bekijk onze werkwijze om te zien hoe wij dat in de praktijk doen.

Update: 27 juli 2026 Door: Rhodé van Concuro

Sinds de invoering van de Omgevingswet zijn de regels voor mantelzorgwoningen aangepast. Deze gids helpt u stap voor stap door de regelgeving van 2026.

Naar Gratis Perceel Check

Wat is een mantelzorgwoning?

Een mantelzorgwoning is een zelfstandige woonruimte op het terrein van een bestaande woning, specifiek bedoeld voor de verlening van mantelzorg. De woning kan worden bewoond door de persoon die zorg nodig heeft (terwijl de mantelzorger in het hoofdhuis woont), of omgekeerd: de mantelzorger in de mantelzorgwoning en de zorgbehoevende in het hoofdhuis.

Er zijn drie vormen van mantelzorgwoningen mogelijk.

De verplaatsbare mantelzorgwoning: een prefab of modulaire unit die in de tuin wordt geplaatst en later ook verplaatst of teruggenomen kan worden.
De kangoeroewoning: een woning met twee zelfstandige wooneenheden onder één dak.
De ombouw van een bestaand bijgebouw, waarbij een garage, schuur of tuinhuis wordt verbouwd tot volwaardige woonruimte.

Meer over alle woningtypen leest u op onze pagina over mantelzorgwoningen.

Mag ik een mantelzorgwoning plaatsen zonder vergunning?

Ja, in veel gevallen is een mantelzorgwoning vergunningsvrij te plaatsen, maar alleen als u voldoet aan de landelijke bouwregels en de lokale regels van uw gemeente. Hieronder leest u precies aan welke voorwaarden u moet voldoen.

Vergunningsvrij bouwen: de basisvoorwaarden (Besluit bouwwerken leefomgeving)

Een mantelzorgwoning bouwen of plaatsen zonder omgevingsvergunning is toegestaan als aan alle onderstaande voorwaarden uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is voldaan:

De mantelzorgwoning staat op het achtererf van de hoofdwoning
De maximale oppervlakte bedraagt 100 m²
De maximale bouwhoogte bedraagt 5 meter
Er is sprake van aantoonbare, intensieve mantelzorg (doorgaans minimaal 8 uur per week)
De mantelzorg wordt verleend door een directe naaste: familie, vriend of kennis
Na beëindiging van de mantelzorg mag de woning niet als zelfstandige woonruimte blijven bestaan
De woning voldoet aan de bouwtechnische eisen van het Bbl

Twijfelt u of uw perceel aan deze voorwaarden voldoet? Neem contact met ons op voor een gratis perceelcheck. Wij controleren de situatie voor u, zodat u geen verrassingen tegenkomt.

Eisen en voorwaarden voor een mantelzorgwoning

Naast de bouwkundige eisen gelden er ook inhoudelijke voorwaarden voor de mantelzorgwoning zelf en voor de zorgsituatie.

Zorgvoorwaarden

Er is sprake van intensieve mantelzorg (langdurig, meerdere uren per week)
De zorg wordt verleend door een naaste, geen betaalde zorgverlener
In veel gemeenten is een mantelzorgverklaring vereist, die u kunt aanvragen via de gemeente of uw huisarts of CIZ
Er wonen maximaal twee personen in de mantelzorgwoning

Bouwkundige eisen

Maximaal 100 m² woonoppervlak (bekijk ons model van 100 m² voor een concreet voorbeeld)
Maximale hoogte van 5 meter
Plaatsing uitsluitend op het achtererf
De woning moet aansluiten op bestaande nutsvoorzieningen (water, stroom, riolering)
Toegankelijkheid: drempelvrije badkamer en brede deuropeningen voor rolstoel of rollator

Gemeentelijke aanvullende eisen

Gemeenten mogen onder de Omgevingswet aanvullende regels stellen in het omgevingsplan. Zo kunnen gemeenten extra eisen stellen aan duurzaamheid (energielabel, isolatie), parkeerruimte, maximale bebouwing van het perceel of de uitstraling van de woning. Vraag altijd de actuele regels op bij uw gemeente of laat Concuro dit voor u uitzoeken via onze werkwijze.

Wanneer heeft u wél een omgevingsvergunning nodig?

In een aantal situaties is een omgevingsvergunning altijd verplicht, ongeacht de grootte van de woning:

U woont in een beschermd stads- of dorpsgezicht
Uw woning of perceel heeft een monumentenstatus
De mantelzorgwoning wordt groter dan 100 m²
U wilt de woning na de mantelzorgperiode permanent bewonen of verhuren
Uw gemeente heeft in het omgevingsplan bepaald dat een vergunning altijd nodig is
De woning staat op het voorerfgebied in plaats van het achtererf

Bij Concuro begeleiden wij u bij de vergunningaanvraag, van het opstellen van de stukken tot het indienen bij de gemeente. Neem contact op om te bespreken wat er in uw specifieke situatie nodig is.

Regels per type mantelzorgwoning

Mantelzorgwoning plaatsen of bouwen

Mantelzorgwoningen vallen onder de vergunningsvrije regels als hierboven beschreven, mits u voldoet aan alle voorwaarden. Het grote voordeel van een prefab woning is dat deze in de fabriek wordt gebouwd en in één dag op uw perceel wordt geplaatst.

Zorgunit of zorgwoning plaatsen

Een zorgunit is doorgaans een compactere, verplaatsbare woonunit (kleiner dan 100 m²) die specifiek is ingericht voor zorgbehoevenden. Ook voor een zorgunit gelden de vergunningsvrije regels, mits aan alle voorwaarden wordt voldaan.

Kangoeroewoning

Een kangoeroewoning is een permanente woning met twee zelfstandige wooneenheden onder één dak. Hiervoor is doorgaans altijd een omgevingsvergunning nodig, omdat het gaat om permanente bewoning.

Pre-mantelzorgwoning: regels voor toekomstige zorg

Verwacht u in de toekomst mantelzorg nodig te hebben, maar is er nu nog geen sprake van een zorgindicatie? Dan kunt u in veel gemeenten een pré-mantelzorgwoning aanvragen. Hiervoor gelden specifieke aanvullende voorwaarden:

Er moet een aantoonbare toekomstige zorgbehoefte zijn, met onderbouwing
Er moet een familie- of sociale relatie bestaan tussen aanvrager en grondeigenaar
In 2026 is de leeftijdsgrens voor een pré-mantelzorgwoning flexibeler geworden; veel gemeenten hanteren niet langer strikt de 67-jaargrens
De pré-mantelzorgwoning valt doorgaans niet onder de vergunningsvrije regeling en vereist een omgevingsvergunning

Heeft u vragen over uw specifieke situatie? Bekijk onze veelgestelde vragen of neem rechtstreeks contact met ons op.

Wat zijn de regels na de mantelzorgperiode?

Wanneer de zorgsituatie eindigt door overlijden, verhuizing naar een verpleeghuis of herstel, gelden de volgende regels:

De woning mag niet permanent bewoond worden als zelfstandige woning
Sommige gemeenten eisen dat de woning binnen 3 tot 6 maanden wordt verwijderd
U kunt de woning laten staan als bijgebouw, zonder bewoning
Als u gebruik maakt van de terugkoopgarantie van Concuro, neemt Concuro de woning terug tegen een vooraf bepaalde waarde

De terugkoopgarantie van Concuro is uniek in de markt: vóór aankoop bepalen wij samen de toekomstige waarde, zodat u precies weet waar u aan toe bent. Lees hier meer over op de pagina over onze mantelzorgwoningen.

Mantelzorgwoning aanvragen: stap voor stap

Stap 1 – Gratis perceelcheck

Concuro controleert of uw perceel voldoet aan de vergunningsvrije eisen. Neem contact op om een afspraak te maken.

Stap 2 – Gemeente raadplegen

Wij vragen de actuele lokale regels op bij uw gemeente en controleren het omgevingsplan.

Stap 3 – Keuze model en ontwerp

In onze showroom in Barneveld kunt u alle modellen bekijken: de Canna, Carus en Cato. Samen stellen we het ontwerp op maat vast.

Stap 4 – Vergunningaanvraag (indien nodig)

Indien een omgevingsvergunning vereist is, verzorgt Concuro de volledige aanvraag.

Stap 5 – Productie en plaatsing

Uw woning wordt in onze werkplaats gebouwd in circa 8 weken, waarna plaatsing in één dag plaatsvindt.

Stap 6 – Oplevering en nazorg

Na oplevering blijft Concuro uw aanspreekpunt voor vragen en service. Onze volledige werkwijze leest u stap voor stap op de daarvoor bestemde pagina.

Regelgeving mantelzorgwoning: wat verandert er in 2026?

Sinds de Omgevingswet (in werking getreden per 1 januari 2024) hebben gemeenten meer vrijheid gekregen om lokaal beleid te voeren. Dit heeft voor mantelzorgwoningen de volgende gevolgen:

Gemeenten mogen strengere of soepelere regels hanteren dan de landelijke basisregels
Het omgevingsplan vervangt het bestemmingsplan en bepaalt nu de lokale regels
In 2025 is een wetsvoorstel ingediend (Mona Keijzer) om mantelzorgwoningen landelijk nog toegankelijker te maken; dit wetsvoorstel is in 2026 in behandeling bij de Tweede Kamer
De mantelzorgverklaring speelt een steeds grotere rol als bewijs van de zorgsituatie

Concuro volgt de wetgeving actief en past onze werkwijze en adviezen continu aan.

Laat u ontzorgen door Concuro

De regels voor mantelzorgwoningen zijn in 2026 complex door de gemeentelijke vrijheid onder de Omgevingswet. Het is essentieel om voor de aankoop precies te weten wat er in uw gemeente geldt. Concuro neemt dit volledig uit uw handen: van perceelcheck en vergunningaanvraag tot de bouw, plaatsing en oplevering van uw mantelzorgwoning.

Bekijk onze modellen om een eerste indruk te krijgen, vraag onze brochure aan voor alle details of neem vandaag nog contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Veelgestelde vragen over mantelzorgwoning regels

Mag ik een mantelzorgwoning in mijn tuin plaatsen?

Ja, dat mag in veel gevallen vergunningsvrij, mits u aan de landelijke basisregels voldoet: plaatsing op het achtererf, maximaal 100 m², maximaal 5 meter hoog en aantoonbare mantelzorg. Controleer altijd ook de lokale regels van uw gemeente.

Is een mantelzorgwoning altijd vergunningsvrij?

Nee, niet altijd. Als de woning groter is dan 100 m², op het voorerf staat, in een beschermd stadsgezicht ligt of u de woning permanent wilt behouden, heeft u altijd een omgevingsvergunning nodig.

Wat is het verschil tussen een mantelzorgwoning en een kangoeroewoning?

Een mantelzorgwoning is een losstaande, doorgaans tijdelijke woonruimte op het achtererf. Een kangoeroewoning is een permanente woning met twee zelfstandige wooneenheden onder één dak, waarbij altijd een omgevingsvergunning vereist is.

Heb ik een zorgindicatie nodig voor een mantelzorgwoning?

Niet altijd een formele CIZ-indicatie, maar u moet wel kunnen aantonen dat er sprake is van intensieve mantelzorg. Veel gemeenten vragen een mantelzorgverklaring. Concuro helpt u bij het opstellen van de benodigde documentatie.

Wat gebeurt er met de woning als de mantelzorg stopt?

De mantelzorgwoning mag dan niet meer als zelfstandige woning worden gebruikt. Sommige gemeenten eisen verwijdering binnen 3 tot 6 maanden. Concuro biedt een terugkoopgarantie: wij nemen de woning terug tegen een vooraf afgesproken waarde.

Waar moet een mantelzorgwoning aan voldoen qua afmetingen?

De woning mag maximaal 100 m² groot zijn en maximaal 5 meter hoog. De woning moet op het achtererf staan en mag de maximale bebouwingsgrens van het perceel niet overschrijden.

Kan ik ook een mantelzorgwoning plaatsen als ik nog geen zorgindicatie heb?

Ja, in veel gemeenten kunt u een pré-mantelzorgwoning aanvragen als u anticipeert op een toekomstige zorgsituatie. Hiervoor gelden aanvullende eisen en is doorgaans wel een vergunning nodig.

Wat kost een mantelzorgwoning van Concuro?

De prijs hangt af van het model, de grootte en de afwerking. Concuro werkt met een vaste prijs vooraf, zonder verborgen kosten. Vraag een vrijblijvend kostenoverzicht aan via onze contactpagina of bezoek onze showroom in Barneveld.