Familiewoning op eigen erf: mag het bij u?
Of een familiewoning op uw erf mag, hangt af van drie dingen: de ruimte op uw achtererf, de ligging van uw perceel (binnen of buiten de bebouwde kom) en het beleid van uw gemeente. Dit artikel legt uit wat deze begrippen betekenen en hoe u zelf al een inschatting kunt maken. Concuro checkt uw perceel daarnaast altijd gratis en vrijblijvend.
Update: 14 september 2026 Door: Rhodé van Concuro
Wat is het achtererfgebied precies?
Het achtererfgebied is, kort gezegd, het deel van uw perceel achter (of soms opzij van) uw woning, dat niet zichtbaar is vanaf de openbare weg. Dit in tegenstelling tot het voorerfgebied, de strook grond tussen uw woning en de straat, waar veel strengere regels gelden voor vergunningvrij bouwen. Een familiewoning moet, net als een mantelzorgwoning, op het achtererf staan. Plaatsing aan de voorzijde van uw perceel, zichtbaar vanaf de straat, valt buiten de vergunningsvrije mogelijkheden.
Uw achtererfgebied: de rekenregel
De huidige, algemene regel voor bijbehorende bouwwerken op het achtererf, waar een toekomstige familiewoning ook onder zal vallen, ziet er waarschijnlijk zo uit.
De oppervlakte achtererf bepaalt hoeveel u de maximaal mag bebouwen
- Kleiner dan 100 m² = 50% van het achtererfgebied
- 100 tot 300 m² = 50 m² plus 20% van het deel groter dan 100 m²
- Groter dan 300 m² = 90 m² plus 10% van het deel groter dan 300 m², met een maximum van 150 m² in totaal
Een voorbeeld ter illustratie. Heeft u een achtererf van 250 vierkante meter? Dan mag u 50 vierkante meter plus 20% van de resterende 150 vierkante meter bebouwen, dat is 50 plus 30, oftewel 80 vierkante meter in totaal aan bijgebouwen. Heeft u daar al een schuur van 20 vierkante meter staan, dan blijft er 60 vierkante meter over voor een familiewoning of ander bijgebouw.
Dit is de bestaande, algemene regel voor al uw bijgebouwen samen. De specifieke regeling voor de familiewoning wordt vastgelegd in het Besluit versterking regie volkshuisvesting, en kan hier aanvullende of afwijkende voorwaarden aan toevoegen, met naar verwachting een aparte bovengrens van 100 vierkante meter voor de familiewoning zelf.
Binnen of buiten de bebouwde kom: waarom dat uitmaakt
De term "bebouwde kom" verwijst niet naar de gemeentegrens, maar naar het gebied waar aaneengesloten bebouwing staat, vaak vastgelegd op een gemeentelijke kaart met bebouwde-kom-grenzen. Buiten de bebouwde kom, zoals bij veel agrarische en landelijke percelen, is doorgaans meer ruimte voor vergunningvrij bouwen dan binnen de bebouwde kom, waar de regels vaak strenger en dichter op elkaar gestapeld zijn. Voor een familiewoning van de maximale 100 vierkante meter is een ligging buiten de bebouwde kom daarom meestal kansrijker.
Checklist: 5 vragen om zelf alvast te beantwoorden
- Heeft uw achtererf voldoende ruimte? Reken de rekenregels hierboven door, en houd rekening met bestaande bijgebouwen zoals een schuur of garage, die meetellen in het maximum.
- Ligt uw perceel binnen of buiten de bebouwde kom? Dit bepaalt welke regels van toepassing zijn en hoeveel ruimte er realistisch is.
- Is de beoogde bewoner een eerstegraads familielid? Denk aan een ouder, kind, adoptie- of pleegkind. Buiten deze kring valt een woning naar verwachting niet onder de familiewoning-regeling.
- Blijft de gewenste woning onder de 100 vierkante meter? Dit is naar de huidige verwachting de bovengrens voor de familiewoning zelf.
- Kan het ontwerp voldoen aan de eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving? Dit bepaalt of uw woning straks daadwerkelijk als vergunningvrij bouwwerk kan gelden, in plaats van als tijdelijke unit met strengere regels.
Gratis perceelcheck
Twijfelt u of een familiewoning op uw erf past? Zelf de tabel doorrekenen geeft een eerste indicatie, maar de exacte situatie op uw perceel, zoals bestemmingsplan, ligging en bestaande bebouwing, bepaalt uiteindelijk wat er kan.
Concuro beoordeelt uw perceel gratis en vrijblijvend, en denkt met u mee over wat wél mogelijk is, ook als de volledige 100 vierkante meter niet haalbaar blijkt.
Veelgestelde vragen
Wat als mijn achtererf te klein is voor een familiewoning van 100 m²?
Dan is een kleinere familiewoning vaak nog steeds mogelijk. Concuro adviseert u tijdens de perceelcheck over de haalbare afmetingen.
Maakt het uit of ik binnen of buiten de bebouwde kom woon?
Ja, de regels voor vergunningvrij bouwen verschillen tussen binnen en buiten de bebouwde kom, met doorgaans meer ruimte buiten de bebouwde kom.
Wat is het verschil tussen achtererf en voorerf?
Het achtererfgebied ligt achter of opzij van uw woning en is niet zichtbaar vanaf de openbare weg, hier mag vergunningvrij gebouwd worden. Het voorerfgebied ligt tussen uw woning en de straat, en kent veel strengere regels.
Kost een perceelcheck iets?
Nee, de perceelcheck van Concuro is gratis en vrijblijvend.